Online nascholing voor leraren
 

Big History: het heelal

Informatie: 

Deze cursus is gericht op de eigen vakinhoudelijke kennis rondom het thema 'het heelal'. Deze cursus is bedoeld voor bètadocenten, of bovengemiddeld belangstellenden, die zich willen verdiepen in de sterrenkunde, en kennis willen maken met de achterliggende principes.
De sterrenkunde is de natuurwetenschap van de extremen. Het spreekt makkelijk tot de verbeelding; de afstanden en de dynamiek waarmee veel buitenaardse processen gepaard gaan zijn nauwelijks te bevatten, en raken aan de grens van onze kennis. Het is ook een exacte wetenschap, waarin de laatste jaren misschien wel de meeste progressie is geboekt van alle natuurwetenschappen. Doorbraken als zwaartekrachtgolven, achtergrondstraling en foto’s van zwarte gaten beheersten het nieuws. Meestal zijn deze nieuwsberichten voorzien van een enigszins simplistische toelichting, die eigenlijk geen recht doet aan de vindingrijkheid waarmee hedendaagse astronomen te werken gaan.

In deze cursus legt Samayra Straal, recent gepromoveerd sterrenkundige, je uit hoe met dopplerverschuivingen in het licht bewegingen tussen sterren bepaald kunnen worden en waarom Supernova type Ia de standaardkaars is om afstanden tot sterrenstelsels te bepalen. Ze vertelt je ook over absorptie- en emissiespectra, en wijst daarbij de spectraallijnen aan die verklappen uit welke materie een verre ster is opgebouwd. Hoe worden planeten rond andere sterren eigenlijk gevonden? Ook neemt ze je mee naar Westerbork, om daar de werking van de beroemde radiotelescopen uit te leggen, en duikt vervolgens in die gloednieuwe manier van waarnemen waarmee de meest gewelddadige botsingen in het heelal kunnen worden gehoord: via zwaartekrachtgolven. In deze cursus wordt duidelijk hoe alle materie op aarde is ontstaan tijdens eerdere gebeurtenissen in het heelal, lang voordat daar op aarde leven uit kon ontstaan.

19 februari 2021
Preview video: 

 

Leerdoelen: 

Na afloop van deze cursus kun je:

  • aangeven welk telescooptype voor welke waarneming gebruikt wordt
  • de principes van licht, absorptie- en emissiespectrum bij sterlicht toelichten
  • het ontstaan van het heelal met zijn sterren en sterrenstelsels uitleggen
  • de levensloop van een ster omschrijven
  • verklaren wat we in onze Melkweg zien en wat de lokale groep inhoudt
  • de vorming van ons zonnestelsel en planeetstelsels bij andere sterren omschrijven
Auteur: 

dr. Samayra Straal

Jaap Vreeling

Jaap Vreeling is de coördinator educatie van het Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA) informatiecentrum, de toponderzoekschool waarbinnen de universitaire sterrenkunde-instituten samenwerken. Hij coördineert ook het Mobiel Planetarium project waar in 9 jaar tijd meer dan 300.000 bezoekers een voorstelling hebben bijgewoond. Naast voorzitter van de vereniging overkoepelende planetariums van België en Nederland is hij ook bestuurslid van IPS, the International Planetarium Society. In Nederland schrijft hij mee aan natuurkunde lesmethodes. 

Marieke Baan

Marieke Baan is de communicatiemanager van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA), de toponderzoekschool waarbinnen de universitaire sterrenkunde-instituten samenwerken. In de missie van NOVA speelt wetenschapsvoorlichting aan media, algemeen pubiek en onderwijs een belangrijke rol. Marieke Baan is ook het mediacontact in Nederland van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) en de Nationale Outreach Coördinator voor de Internationale Astronomische Unie (IAU). Planetoïde (12631) Mariekebaan is naar haar vernoemd.