Online nascholing voor leraren
 

Big History: evolutie van de mens

Informatie: 

De evolutie van de mens is een onderwerp dat iedereen fascineert en alleen daarom al vaak de aandacht trekt. Qua thematiek sluit het aan bij een groot aantal onderwerpen in het voortgezet onderwijs, zoals evolutie, ontwikkeling en “big history”. In de laatste jaren is de kennis over evolutie enorm toegenomen door talloze fossiele vondsten en het uitlezen van oud DNA. Dat heeft tot verbluffende resultaten geleid, o.a. de constatering dat er hybridisaties hebben plaatsgevonden tussen mensen en uitgestorven mensachtigen zoals neanderthalers. Ook de mogelijkheden om de stamboom van de mens te reconstrueren uitgaande van het DNA van nu levende mensen hebben een geweldige vlucht genomen. In deze cursus wordt niet alleen ingegaan op de vele nieuwe fossiele gegevens, maar ook de vraag hoe evolutie werkt en hoe ons lichaam gaandeweg aangepast is aan de omstandigheden die heersten op de Afrikaanse savanne. We gaan ook in op de migraties van mensen over de hele wereld, de hybridisaties met oude mensachtigen en de ontwikkeling van cultuur, taal en samenwerking. De cursus is een gecondenseerde kennismaking, op veel punten behoorlijk diepgaand van karakter, die uitnodigt tot verdere studie.

1 augustus 2019
Preview video: 

Leerdoelen: 

Na afloop van deze cursus kun je:

  • het proces van evolutie door mutatie, selectie, drift en ontwikkelingsprocessen beschrijven
  • deze processen benoemen in de evolutie van de mens
  • uitleggen hoe fossielen gevormd worden en wat de belangrijkste soortonderscheidende kenmerken zijn van fossiele homininen
  • de evolutionaire achtergrond van onderdelen van het menselijk lichaam uitleggen
  • uitleggen hoe een fylogenetische reconstructie gemaakt wordt uitgaande van een kenmerkentabel of een DNA-alignment
  • de belangrijkste theorieën voor de evolutie van taal, cognitie en sociale structuur bij de mens weergeven
Auteur: 

prof. dr. Nico van Straalen

Nico van Straalen is evolutiebioloog en geeft al jaren een cursus Evolutie van de Mens aan studenten Biologie en Biomedische Wetenschappen van de VU. Hij schreef samen met zijn collega Dick Roelofs het boek “Evolueren wij nog?” (AUP, 2017). Met dezelfde coauteur publiceerde hij eerder een standaardwerk over ecologische genoombiologie (“An Introduction to Ecological Genomics”, OUP, 2012, 2006). Hij leidt een onderzoeksprogramma naar de moleculaire mechanismen van aanpassing aan bodemverontreiniging bij ongewervelde dieren. en publiceerde ruim 300 artikelen in internationale tijdschriften samen met zijn vele promovendi. Nico van Straalen is geregistreerd toxicoloog, voorzitter van de subcommissie Landbouw van de Commissie Genetische Modificatie en voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad van het WIAS (Wageningen). Hij was ook enkele jaren lid van het faculteitsbestuur van de Bètafaculteit van de VU en tijdelijk decaan. Nico van Straalen schrijft een wekelijkse column in de regionale dagbladen van Holland Media Combinatie over allerlei onderwerpen op de grens van wetenschap en maatschappij. Maar bovenal is Nico een enthousiaste docent die zijn kennis graag deelt met jonge mensen.